Puthuis in vogelvlucht

Feiten over het puthuis op de Markt

• Naam: Puthuis (overkapping boven de openbare waterput op de Markt)

• Locatie: Markt, ’s-Hertogenbosch

• Functie: Overkapping en bescherming van een openbare waterput voor drink- en gebruikswater (naar middeleeuwse maatstaven)

• Oorsprong: Laat-middeleeuws, met eerste vermeldingen in de 16e eeuw

• Huidige situatie: Historische reconstructie aanwezig, gebaseerd op onderzoek naar de situatie rond ca. 1520

• Definitie: Het puthuis was een overkapping boven een waterput op het centrale Marktplein van ’s-Hertogenbosch. Het diende als overkapping boven de openbare waterput en bijbehorende pomp, waarmee water werd gewonnen vóór de aanleg van de gemeentelijke waterleiding. kunstbus.nl

Historische achtergrond

 

• Laat-middeleeuws; eerste schriftelijke vermeldingen dateren uit het begin van de 16e eeuw (ca. 1521–1522). bossche-encyclopedie.nl

• Boven de put stond een puthuis dat als bescherming en markeringspunt diende. De constructie bestond uit een stenen put met een houten dakstructuur, gedekt met leien, en werd rond 1522 opnieuw gebouwd met enkele decoratieve details. bossche-encyclopedie.nl

• Gebruik: De put leverde drinkwater, maar bood ook water voor huishoudelijk gebruik, ambachten, brandbestrijding en mogelijk ook voor bierproductie in de stad. Het was een belangrijke sociale ontmoetingsplek in het centrum. Rondje Den Bosch

• Einde van de originele functie: In de loop van de 19e eeuw, rond 1871, werd de waterpomp en het puthuis verwijderd omdat moderne waterleiding het overbodig maakte. Rondje Den Bosch

20ste- en 21ste-eeuwse ontwikkelingen

 

• Herbouw in 1979: In 1977 is de fundering van de oude put archeologisch blootgelegd. In 1979 is er een herkenbaar houten puthuis boven geplaatst dat herinnerde aan de historische put, maar dit was geen authentiek middeleeuws bouwwerk. denbosch-cultuurstad.nl+1

• Sloop en (tijdelijke) glasplaat: Bij een herinrichting van de Markt werd dit puthuis in 2008 gesloopt. Vervolgens werd een glasplaat in de bestrating opgenomen waardoor bezoekers ondergronds de put konden zien. Die glasconstructie is later verdwenen. denbosch-cultuurstad.nl+1

• Reconstructie als historisch ensemble: Er is intensief historisch en iconografisch onderzoek gedaan naar de middeleeuwse put en het zogenoemde Onze-Lieve-Vrouwehuisje dat in de buurt stond. weyts.nl+1

• Op basis daarvan besloot de gemeente om een reconstructie te realiseren die nauw aansluit bij de historische situatie van circa 1522. Deze reconstructie is in de jaren 2015–2016 voltooid en herstelt de aanwezigheid van het puthuis in het stadsbeeld van de Markt. Ithaka in Brabant+1

• Discussie in de stad: De herbouw van het puthuis was veelbesproken en politiek omstreden vanwege de kosten en de vraag of een reconstructie historisch verantwoord of juist kitscherig was. Omroep Brabant